Lífið

Hvers vegna valdi ég heimafæðingu?

Fyrirvari: pósturinn er skrifaður að hluta eftir minni, auk þess sem ég er ekki menntaður heilbrigðisstarfsmaður. Hér lýsi ég ástæðum fyrir vali mínu, og það er ekki ætlunin að móðga neinn. Sé eitthvað í þessum pistli sett fram á særandi hátt hefur það verið óvart, þar sem tilgangurinn er ekki að særa eða niðurlægja aðrar mæður né upphefja sjálfa mig.

quote-we-are-the-only-species-of-mammal-that-doubts-our-ability-to-give-birth-it-s-profitable-ina-may-gaskin-92-72-70

Mörgum þótti undarlegt þegar ég valdi heimafæðingu þegar ég gekk með Eyrúnu Önju. Ég ákvað að segja ekki frá því nema nánasta fólkinu mínu mjög seint á meðgöngunni, ég nennti ekki að hlusta á rakalaus rök og fólk með hræðsluáróður. Ég var búin að kynna mér þetta afskaplega vel, og vissi að þetta var rétt fyrir mig.

IMG_0254
Fæðingarlaugin í stofunni, bíður notkunar. Rakel Yrsa búin að útbúa sér hús undir henni.

Eins og ég sagði þótti mörgum þetta undarlegt. Sumir spurðu í hvert skipti sem ég hitti þá hvort ég væri ekki hætt við? Nei, ég var ekki hætt við.

En hvers vegna valdi ég heimafæðingu? Stutta svarið er að þegar ég var búin að lesa mér til um fæðingar, bæði á sjúkrahúsum og heima þá fannst mér öll rök hneigjast að heimafæðingu. Og það gleður mig í hvert skipti sem ég heyri af konum sem ég þekki sem velja heimafæðingar, og að þeim fari fjölgandi – því þetta er dásamleg upplifun.

En núna, sjö árum seinna, ætla ég að varpa ljósi á það sem mér þótti mikilvægast, og þau rök sem vógu hvað þyngst.

69da24eb05f6c4ba79f1161a51f8c182--birth-quotes-quotes-positive

Eyrún Anja er yngri dóttir mín, og hún kom í heiminn rúmum 2 árum eftir að ég fæddi eldri dóttur okkar, Rakel Yrsu. Það kom mér á óvart þegar ég átti Rakel Yrsu hvað þetta reyndist auðvelt – það er kannski ekki rétt að segja auðvelt, en miðað við allt sem ég hafði lesið og séð og heyrt, þá virtist þetta eiga að vera alveg hræðilegt. En þegar á hólminn var komið fór ég ekki upp á sjúkrahús fyrr en ég var komin með tæpa 10 í útvíkkun og þrátt fyrir rúmlega klukkustundar rembing, þá beið ég alltaf eftir þessum „hræðilegu, ólýsanlegu“ verkjum sem ég hélt ég ætti að ganga í gegnum. Ég var svo hissa! Fyrirfram hafði ég haldið að ég yrði komin allt of snemma upp á sjúkrahús, komin með glaðloft, nálastungur, mænudeyfingu og allt sem byðist löngu áður en barnið kæmi!

images

En semsagt; að sjálfsögðu var eitt af því sem hafði hvað mest áhrif á ákvörðun mína að eiga heima var hve auðveldlega fæðing eldri dótturinnar gekk.

Að því sögðu, þá verður ekki nægileg áhersla lögð á að það tekur engin heimafæðingaljósmóðir að sér verðandi móður til heimafæðingar ef hún er ekki hraust, heilbrigð og í eðlilegri meðgöngu. Ef eitthvað kemur upp á meðgöngunni eða meðgangan flokkast sem áhættumeðganga er heimafæðing ekki valkostur.

IMG_0257
Laugin plöstuð.

Ég hafði lesið töluvert um heimafæðingar á spjallþráðunum á Draumabörnum, og séð að orðið sem fór af báðum ljósunum sem tóku að sér heimafæðingar á Akureyri var mjög gott.

Þrátt fyrir að hafa haft það ágætt í sængurlegunni á fæðingadeildinni með eldri dótturina, þá langaði mig alltaf heim. Mér fannst óþægilegt að vera ekki á mínu svæði, að vera í ókunnum aðstæðum. En þegar kemur að heimafæðingu er maður á sínu eigin heimili, stjórnar sjálfur hvar, hvenær og hvað maður borðar, hjúfrar sig í sínu eigin rúmi með litla hnoðrann og það stormar enginn óboðinn inn til þín.

quote-if-we-want-to-find-safe-alternatives-to-obstetrics-we-must-rediscover-midwifery-to-rediscover-michel-odent-66-42-88

Auk þess getur hægt á fæðingu við raskið við að koma sér á sjúkrahúsið, og gjarnan hægist á fæðingu þegar komið er í óþekktar aðstæður – var eitt af fjölmarga sem ég las á meðgöngunni. Við erum þegar allt kemur til alls bara dýr, eins og hin dýrin, og undirmeðvitundin sig ekki örugga getur heilinn sent líkamanum boð um það. Við finnum þegar allt kemur til alls fyrir mestu öryggi á okkar eigin heimili.

IMG_0495
Komin í laugina!

Sjúkrahús eru gróðrarstía fyrir sýkla. Þar er veiku og deyjandi fólki safnað saman. Ungbörn eru sérlega viðkvæm fyrir sýklum, en heima hjá okkur eru bara okkar eigin sýklar sem við erum ónæm fyrir. Engir utanaðkomandi sýklar frá öðru fólki.

Það er líka mikið öryggi fólgið í því að þekkja ljósmóðurina sína áður en komið er í fæðingu. Ég ákvað (að mig minnir) að fæða heima á 27. viku, og eftir það sinnti ljósmóðirin, sem myndir taka á móti barninu, mér alfarið. Við höfðum því spjallað og kynnst í 14 vikur þegar Eyrúnu loks þóknaðist að mæta. Við höfðum rætt í þaula fyrri fæðinguna, og hvernig ég sæi fyrir mér komandi fæðingu, t.a.m. með tilliti til verkjastillingar.

photo

Í heimafæðingu eru alltaf tvær ljósmæður, sem hjálpast að. Ég vissi að við fæðinguna yrði enginn nema ég, maðurinn minn, og ljósurnar tvær. Ég hafði óskað eftir að ljósan sem tók á móti eldri dóttur minni yrði aðstoðarljósa í fæðingunni, en hún var því miður á vakt á sjúkrahúsinu þegar til kom. Sú sem var aðstoðarljósmóðir hafði aftur á móti sinnt mér svolítið í fyrri sængurlegunni, svo hún var ekki óþekkt andlit.

2655775-Ina-May-Gaskin-Quote-Let-your-monkey-do-it

Eitt af því sem gerir heimafæðingar svo frábærar er að það er ljósmóðir að fylgjast með þér allan tímann. Hún þarf ekki að sinna öðrum konum í fæðingu, svara símtölum, hjálpa við brjóstagjöf o.s.frv. heldur er öll hennar athygli á þér.

Ljósmæður eru sérstaklega vel menntaðar og þær geta oftast sagt til með góðum fyrirvara ef upp eru að koma vandræði í fæðingu. Telji þær eitthvað ekki vera eins og það á að vera, þá ráðleggja þær verðandi foreldrum að fara á spítala. Það eru engir sénsar teknir.

IMG_0508
Litlan mætt!

Akureyri er lítill bær og oft sagt í gríni (en þó alvöru) að maður sé aldrei lengur en 7 mínútur milli staða innan bæjarins. Það miðar við eðlilegan ökuhraða. Ef eitthvað kæmi upp á þá væri maður aldrei lengur en 5 mínútur á sjúkrahúsið, og tvær ljósmæður með manni allan tímann.

Hvað las ég og horfði á til að búa mig undir fæðinguna?

Bækur m.a.
Ina May’s Guide to Childbirth e. Inu May Gaskin
Spiritual Midwifery e. Inu May Gaskin
Birth Matters e. Inu May Gaskin
The Official Lamaze Guide: For a Healthy Pregnancy and Birth e. Judith Lothian o.fl.
Birth and Breastfeeding e. Michel Odent
Ina May’s Guide to Breastfeeding e. Inu May Gaskin

Myndir m.a.
Orgasmic Birth
Birth Into Being
Babies
The Business of Being Born
The Great Sperm Race
Frumgrátur (le Prima Crie)

e758afeb26ed9c25fdf513c2ccf92592

Fyrirmyndir

Fyrirmynd: Maya Angelou

Image result for maya angelou
Mynd fengin að láni hjá news.wfu.edu

Maya Angelou er ein af þeim konum sem ég virði og dáist hvað mest að.

Maya Angelou fæddist á millistríðsárunum í St. Louis í Missouri-fylki Bandaríkjanna. Þegar hjónaband foreldra hennar endaði, var hún send ásamt bróður sínum til ömmu sinnar í Stamps, í Arkansas-fylki. Þau voru heppin, ef svo má segja, þar sem amma þeirra rak verslun og þau fóru því ekki eins illa út úr kreppunni miklu og margir.

Image result for maya angelou
Mynd fengin að láni hjá billboard.com

Síðar bjuggu þau hjá mömmu sinni í nokkurn tíma, en um 8 ára aldur nauðgaði þáverandi kærasti mömmunnar Mayu. Maya sagði bróður sínum frá því sem henti hana, en hann sagði fjölskyldunni og það endaði með að kærastinn var dreginn fyrir dóm. Dómurinn sem hann fékk var hins vegar aðeins fangelsi í einn dag, en nokkrum dögum eftir að honum var sleppt var hann myrtur –  og sennilega voru þar frændur Mayu að verki.

Eftir nauðgunina missti Maya málið, eða öllu heldur ákvað að hætta að tala, í næstum 5 ár. Hún var aðeins barn, en hún túlkaði málið svo að maðurinn hefði dáið vegna þess að hún notaði röddina. Hún vildi ekki að fleiri létu lífið og þessvegna hætti hún að tala.

Þegar Maya varð unglingur flutti hún aftur til mömmu sinnar, en hún hafði farið aftur til ömmu sinnar eftir nauðgunina. Hún stundaði nám í San Francisco, þar sem mamma hennar bjó þá.

Image result for maya angelou
Mynd fengin að láni hjá npr.org.

Frá þessu segir Maya í fyrsta bindi sjálfsævisögu sinnar, Ég veit afhverju fuglinn í búrinu syngur (e. I know why the caged bird sings) sem er bók sem ég get fyllilega mælt með. Hún rekur svo rest lífshlaups síns í sex bindum í viðbót, en aðeins fjögur þeirra hafa verið þýdd. Ég hef lesið öll þau sem hafa verið þýdd, en ekki hin síðustu tvö enn. Auk þess hefur hún skrifað fleiri bækur og ljóðabækur.

Hún stundaði ýmis störf til að framfleyta sér, en hún vann sem söngvari, leikkona, sporvagnsstjóri, gleðikona, kokkur, þjónn og svo mætti lengi telja. Seinna vann hún með Martin Luther King og Malcolm X að mannréttindum, og þá ekki síst mannréttindum þeirra sem eru dökkir á hörund.

Hún fékk þrenn Grammy verðlaun, var verðlaunuð sem leikkona, sem rithöfundur og hún var ráðin sem prófessor við háskóla og fékk doktorsnafnbót eða Phd., þrátt fyrir að hafa ekki stundað það nám sem venjulega er krafist.

Við innsetningu Bills Clinton í embætti Bandaríkjaforseta flutti hún ljóð sem hún samdi fyrir það tilefni. Árið 2011 veitti Barack Obama henni „Presidential Medal of Freedom“, en árið 2000 hafði hún fengið „Presidential Medal for the Arts“.

President Barack Obama awards the 2010 Presidential Medal of Freedom to Dr. Maya Angelou
Brack Obama veitir Mayu Angelou forsetaorðuna. Mynd fengin að láni hjá ObamaWhiteHouse.gov

Maya Angelou var sterk kona, kona sem barðist fyrir réttindum fólks. Hún ólst upp við erfiðar aðstæður, varð móðir aðeins unglingur að aldri, tók að sér hvaða starf sem bauðst til að halda þeim mæðginum á floti og seinna varð hún aðstoðamaður þekktustu og mestu baráttumanna fyrir réttindum svartra.

Ég mæli eindregið með því að hlusta á Mayu sjálfa lesa ljóðin sín, t.d. Phenomenal Woman og Still I Rise.

Phenomenal Woman
Pretty women wonder where my secret lies.
I’m not cute or built to suit a fashion model’s size
But when I start to tell them,
They think I’m telling lies.
I say,
It’s in the reach of my arms,
The span of my hips,
The stride of my step,
The curl of my lips.
I’m a woman
Phenomenally.
Phenomenal woman,
That’s me.

I walk into a room
Just as cool as you please,
And to a man,
The fellows stand or
Fall down on their knees.
Then they swarm around me,
A hive of honey bees.
I say,
It’s the fire in my eyes,
And the flash of my teeth,
The swing in my waist,
And the joy in my feet.
I’m a woman
Phenomenally.
Phenomenal woman,
That’s me.

Men themselves have wondered
What they see in me.
They try so much
But they can’t touch
My inner mystery.
When I try to show them,
They say they still can’t see.
I say,
It’s in the arch of my back,
The sun of my smile,
The ride of my breasts,
The grace of my style.
I’m a woman
Phenomenally.
Phenomenal woman,
That’s me.

Now you understand
Just why my head’s not bowed.
I don’t shout or jump about
Or have to talk real loud.
When you see me passing,
It ought to make you proud.
I say,
It’s in the click of my heels,
The bend of my hair,
the palm of my hand,
The need for my care.
’Cause I’m a woman
Phenomenally.
Phenomenal woman,
That’s me.

 

Still I rise
You may write me down in history
With your bitter, twisted lies,
You may tread me in the very dirt
But still, like dust, I’ll rise.

Does my sassiness upset you?
Why are you beset with gloom?
‘Cause I walk like I’ve got oil wells
Pumping in my living room.

Just like moons and like suns,
With the certainty of tides,
Just like hopes springing high,
Still I’ll rise.

Did you want to see me broken?
Bowed head and lowered eyes?
Shoulders falling down like teardrops.
Weakened by my soulful cries.

Does my haughtiness offend you?
Don’t you take it awful hard
‘Cause I laugh like I’ve got gold mines
Diggin’ in my own back yard.

You may shoot me with your words,
You may cut me with your eyes,
You may kill me with your hatefulness,
But still, like air, I’ll rise.

Does my sexiness upset you?
Does it come as a surprise
That I dance like I’ve got diamonds
At the meeting of my thighs?

Out of the huts of history’s shame
I rise
Up from a past that’s rooted in pain
I rise
I’m a black ocean, leaping and wide,
Welling and swelling I bear in the tide.
Leaving behind nights of terror and fear
I rise
Into a daybreak that’s wondrously clear
I rise
Bringing the gifts that my ancestors gave,
I am the dream and the hope of the slave.
I rise
I rise
I rise.