Ferðalög

Róm, borgin eilífa – þriðji hluti

20190126_082445
Framhlið Basilíkunnar Santa Maria degli Angeli e Martiri.

En að sofna snemma þýðir líka að maður vaknar snemma! Við vorum komin á rand upp úr kl. 8.00 um morguninn, en við fengum okkur göngutúr að Baðhúsum Diocletians og Santa Maria degli Angeli e Martiri (Saint Mary of Angels and Martyrs). Baðhús Diocletians voru stærstu almenningsböðin í Róm til forna, byggð í kringum árið 300 e.kr. Mikill hluti þeirra stendur enn, og þar er í dag safn. Því miður var ekki búið að opna þar, en við fórum í staðinn í kirkjuna. Þegar Baðhús Diocletians var grafið upp fannst stytta af Konstantín, sem nú stendur fyrir utan St. John’s in Laterano kirkjuna.

20190126_084126
Aðalaltari Santa María Basilíkunnar.

Michelangelo hannaði kirkjuna, en hún lítur út að utan eins og rústir, þar sem hann lét byggja hana inn í rústir baðhússins. Ef maður veit ekki af kirkjunni, er minna en ekkert mál að ganga framhjá henni, þar sem hún lítur ekki beint spennandi út að utan.

Eftir heimsókn í Santa Maria degli Angeli e Martiri fengum við okkur indælis göngu að Trevi gosbrunninum. Veðrið var stillt og fallegt, en því miður vörpuðu húsin í kring um Trevitorgið skuggum á gosbrunninn, svo ekki gekk mjög vel að mynda hann. Gosbrunnurinn er vægast sagt risastór, og gullfallegur.

20190126_091848
Trevi gosbrunnurinn. Því miður vörpuðu húsin skugga á hann, svo það var ekki auðvelt að ná af honum góðri mynd.

Gosbrunnurinn var byggður á átjándu öld, hannaður af Nicola Salvi. Hann er 26 metra hár og 49 metra breiður, og sýnir stundina þegar Rómverskir verkfræðingar fundu vatnsuppsprettu rétt utan við Róm á fimmta áratug fyrstu aldar. Þetta er einn af frægustu gosbrunnum heims.

20190126_091946
Mikilfenglegur!

Þaðan gripum við leigubíl upp að Hringleikahúsinu, en þar áttum við bókaða skoðunarferð um Hringleikahúsið, Roman Forum og Palatine-hæð með City Wonders. Colosseum er með frægustu byggingum í heimi, og alveg gríðarlegur fjöldi ferðamanna heimsækir það á hverjum degi.

20190126_095057

Byrjað var að byggja Hringleikahúsið árið 70 e.kr., en bygging þess tók aðeins 10 ár. Það var allt marmaraklætt, en eins og sjá má á myndum eru holur í veggjunum eftir festingarnar þar sem marmarinn var festur. Marmarinn var allur rifinn niður og líka festingarnar, og notað í annað, og það var ekki fyrr en páfinn setti upp kross og vígði Hringleikahúsið sem kirkju sem hætt var að rífa hluti úr byggingunni og nota í annað. Páfinn hefur bjargað mörgum minjunum frá endalokum sínum með því að vígja þær.

20190126_103815
Hjónakorn í Hringleikahúsi.

Heimildum ber ekki saman um hve margir komust inn á leikvanginn, en tölurnar rokka frá 50-100.000 manns. Það var alltaf frítt á sýningar og leika í Hringleikahúsinu, en hinn almenni borgari komst bara að kannski einu sinni á lífsleiðinni – það hins vegar var allt í góðu, því það voru alls konar leikar og afþreying í borginni, sem allt var ókeypis fyrir frjálsa borgara. Þetta var hluti af stjórnarkænsku keisaranna, Brauð og leikar – tryggið það að fólkið hafi nóg að borða og eitthvað við að vera og þá helst friður í ríkinu.

20190126_104120
Gangur í Hringleikahúsinu.

Í Hringleikahúsinu mátti sjá dýr frá öllum hornum ríkisins, en þau voru geymd í búrum undir gólfinu. Á myndum má sjá hvernig kjallarinn leit út, en ofan á honum var timburgólf, og ofan á því var ca. 30 cm djúpur sandur. Það voru lyftur upp úr kjallaranum, en það þurfti 16 þræla til að hífa hverja lyftu upp. Dýrin birtust þá upp úr gólfinu. Í Hringleikahúsinu voru einkum sýndar aftökur, veiði og skylmingar.

20190126_111151

Það er þó ekki sagnfræðilega rétt að skylmingaþrælarnir hafi verið látnir skylmast þar til annar þeirra dó, þar sem mikill kostnaður fylgdi því fyrir keisarann að þjálfa skylmingaþrælana. Þetta voru oftast drengir úr illa stæðum fjölskyldum sem voru teknir í skóla þar sem þeir lögðu stund á skylmingar í einhver ár áður en þeir fengu að skylmast. Þeir frægustu gátu bæði orðið ríkir og vinsælir, og því var fyrir nógu að berjast. Hins vegar kom það fyrir á merkum dögum að keisarinn fórnaði skylmingarþræl, t.d. á afmælum eða öðrum mikilvægum dagsetningum.

20190126_114123

Hinn almenni borgari fékk kannski að koma á sýningu í Hringleikahúsinu einu sinni á ævinni, en Keisarinn og Vestumeyjarnar áttu sínar eigin stúkur, og aðallinn gat komið þegar honum sýndist. Eins og ég sagði áðan tók húsið tugi þúsunda áhorfenda, en það tók samt svo gott sem engan tíma að fylla og tæma húsið – kannski einar 20 mínútur. Húsið hafði 76 almenna innganga, og á miðanum mátti sjá númer inngangs og sætisnúmer. Stigarnir voru hannaðir á sérstakan hátt, en þeir kallast Vomitarium. Í þeim halla þrepin töluvert fram á við, þannig að þú getur ekki annað en gengið rösklega niður stigann, og það ýtti undir öra tæmingu hússins.

20190126_113821
Sigurbogi Konstantíns.

Fyrir utan Hringleikahúsið stendur Arch of Constantine, en boginn var vígður árið 315 til minningar um vaska framgöngu Konstantíns I í stríði. Þegar hann var byggður var hann stærsti sigurboginn í borginni.

Forum Romanum, eða Rómverska torgið, stendur rétt við Hringleikahúsið. Þarna var miðborg Rómar til forna, og á Palatine-Hill, sem er rétt við torgið, bjuggu keisararnir fyrir og um krists burð. Í Forum Romanum má t.d. finna hof Vestumeyjanna. Vesta var gyðja eldsins, og það voru 9 konur sem gættu eldsins. Þær voru valdar úr röðum aðalsfólks þegar þær voru á aldrinum 6-10 ára og fluttu þá í höll Vestumeyjanna. Þar var þeim séð fyrir öllu sem þær þurftu, þær hlutu ýmiskonar hlunnindi, eins og t.d. einkastúku í Hringleikahúsinu. Það eina sem þær þurftu að gera var að helga sig því að sjá um eldinn og að hann dæi aldrei út, og vera hreinlífar. Við 35 ára aldur losnuðu þær svo undan starfanum og gátu þá gifst eða gert það sem þeim þóknaðist. En ef þær urðu uppvísar að því að vera ekki hreinlífar – nújá, þá voru þær grafnar lifandi.

20190126_121111
Rústir Vestuhofsins.

Á Forum Romanum má t.d. sjá leifar húss Júlíusar Sesars. Það er svosem ekki mikið eftir af Forum Romanum, þar sem allt sem hægt var var tekið og notað í annað. En svo kom páfinn, og helgaði eitt hof á svæðinu og eftir það var það látið að mestu kyrrt.

20190126_124158
Rústir einnar hallarinnar á Palatine-hæð.

Sagan um stofnun Rómar segir frá bræðrunum Rómúlusi og Remusi, en þeir voru ósammála hvar þeir ætluðu að sofna borgina sína. Rómúlus vildi stofna hana á Palatine-hæð, en Remus vildi stofna hana á Aventine-hæð. Í stuttu máli, þá drepur Rómúlus bróður sinn, og stofnar Róm á Palatine-hæð.

20190126_124353
Circus Maximus – þar sem kappreiðarnar fóru fram. Útsýnið frá einni höllinni á Palatine-hæð.

Eftir langan morgun, þá vorum við orðin frekar svöng. Ég var búin að lesa að maður ætti alls ekki að borða nálægt þessum helstu ferðamannastöðum, maturinn þar væri ekkert spes en mjög dýr. Við hugsuðum að þetta gæti ekki verið svo slæmt – EN, hlustaðu á mig – ekki borða við Hringleikahúsið. EKKI gera það.

Þeir buðu upp á hádegisverðartilboð, en þegar við ætluðum að panta það þá reyndust bara réttirnir sem við vildum ekki falla undir tilboðið. Maturinn sem ég fékk var bara eiginlega alls ekki góður. Þjónarnir voru hundleiðinlegir. Og svo var þetta langt um dýrasti matur sem við fengum okkur alla ferðina. Í guðanna bænum, farðu eitthvert annað.

20190126_150031
Hjálmur er skilyrði fyrir að fá að fara inn í Domus Aurea.

Eftir matinn var svo komið að síðustu skoðunarferðinni okkar, um Domus Aurea. Domus Aurea er það sem kallast Gyllta höllin hans Nerós. Neró var mikill keisari á sjöunda áratug fyrstu aldar, og þótt hann ríkti bara í 4 ár, þá gerði hann mikinn óskunda.

20190126_150540
Inngangan í höllina.

Mikill hluti borgarinnar brann á þeim tíma sem Neró var nýr í embætti. Eftir það hófst bygging Gylltu hallarinnar. Talið er að Neró hafi átt sök á brunanum, til þess að ná í land undir höllina sína. Sérfræðingar eru ekki sammála um hve stór höllin hefur verið, en tölurnar eru frá 0,4 – 1,2 ferkílómetrar að stærð. Hallargarðurinn var 2,6 ferkílómetrar. Fermetrar hvað?

20190126_152721
Hluti freska sem þöktu veggi hallarinnar.

Það er búið að grafa upp aðra álmu aðalbyggingarinnar, en í henni eru 154 herbergi. Hún hefur því verið að lágmarki tvöfalt stærri en það. Þar sem Hringleikahúsið stendur núna átti svo að útbúa stöðuvatn, en það er spurning hvort Neró hafi enst aldur til þess að fullgera það.

20190126_152921
Gatið sem ungi maðurinn datt niður um sem varð til þess að höllin fannst.

Það er mikið þrekvirki að byggja svona risastóra byggingu á innan við 4 árum, en óþrjótandi uppspretta þræla stóð að mestu undir byggingunni. Fornleifafræðingar vilja þó meina að ýmsar fíniseringar hafi verið eftir, en þeir hafa fundið ófullgerð málverk og fleira sem bendir til þess.

20190126_154130
Ótrúlegt mannvirki!

Þegar höllin var reist, klædd marmara, freskur og gyllingar upp um alla veggi, átthyrnt herbergi með þaki sem snerist og fossi o.fl. o.fl. flutti Neró inn – og þá er hann sagður hafa sagt: „Loksins get ég lifað eins og maður!“

Eftir dauða Nerós lét Vespasían byggja Hringleikahúsið í dalnum þar sem Neró hafði áformað stöðuvatnið sitt – í miðjum hallargarðinum. Þetta var liður í því að færa fólkinu landið aftur – landið sem Neró hafði tekið sér undir höllina.

20190126_155754
Marmaralagt gólf sem ekki var eyðilagt áður en höllin var grafin. Þetta er allt mósaík úr ca. fersentimetersstórum flísum!

Allt sem hægt var að nýta úr höllinni, marmari, gyllingar og fílabein var tekið og nýtt annarsstaðar í borginni. Því næst var höllin fyllt með jarðvegi og rústum eftir eldinn mikla, og grafin. Þar ofan á var svo byggt baðhús Títusar. Höllin féll í gleymskunnar dá.

20190126_155929

Á sextándu öld vildi svo til að ungur maður féll niður um gat í jörðinni rétt hjá baðhúsinu. Hann lenti í litum helli, eða svo var haldið, en hellirinn reyndist vera með ca. meters lofthæð, og loftið skreytt með málverkum. Frægustu listamenn síns tíma, m.a. Rafael og Michaelangelo létu sig síga þarna niður, og hrifust svo af þessum málverkum að sjá má áhrif frá þeim í stóru verkum þeirra í Vatíkaninu. Það hafa fundist áletranir frá þeim og fleirum á veggjunum, svo það er vitað að þarna hafa þeir komið.

20190126_160100
Hluti af átthyrnda herberginu.

En ekki var þetta hellir og ekki var þetta grafhvelfing, því þarna var fundin Gyllta höllin. Keisararnir, eftirmenn Nerós, sem höfðu haft svo mikið fyrir því að láta hana hverfa af yfirborði jarðar, höfðu óafvitandi gert það sem best var til að varðveita freskurnar þegar þeir fylltu upp í hana. Því fundust þarna ótrúlega heilleg verk, sennilega þau heilustu sem höfðu varðveist.

20190126_160503
Í átthyrnda herberginu var m.a. þessi foss. Það var stytta á miðsteininum, sem vatnið féll sitt hvoru megin við. Vatnið fór svo undir gólfið í herberginu og út, þar sem það var nýtt áfram.

Það er ekki hægt að skoða Domus Aurea nema í skipulögðum túrum, enda er þetta í rauninni bara vinnusvæði ennþá. Það fylgdi okkur indæl kona, fornleifafræðingur, sem gekk með okkur um megnið af því sem búið er að grafa upp af höllinni. Í upphafi var okkur sýnt smá vídjóklippa með upplýsingum og myndum af því hvernig talið er að höllin hafi litið út. Um miðja vegu fengum við svo VR gleraugu, og fengum að sjá hvernig talið er að hafi verið umhorfs í „hellinum“ þegar hann fannst, og svo líka hvernig höllin hefur litið út að innan, og hvernig útsýnið hefur verið úr henni. Þetta hefur verið hreinlega stórkostlegt mannvirki!

Á svæðinu í kringum höllina, búa þrír kettir! Þeir eru með bauk fyrir frjáls framlög til matarkaupa og heilbrigðisþjónustu, og rölta svo bara þarna um. Mér þykir þetta alveg frábært, þetta er svo heimilislegt og krúttlegt!

Eftir Domus Aurea héldum við í flóttaherbergi hjá Resolute Roma, en á leiðinni komum við við í verslun OVS til að klára að kaupa einhvern glaðning handa dætrunum. Í flóttaherberginu vorum við stödd í höll Drakúla. Það er tíunda herbergið sem við spilum, og það fyrsta sem við náum ekki að leysa áður en tíminn rennur út! Við vorum mjög nálægt því samt – og það er svo hræðilega gremjulegt. Ennþá gremjulegra þykir mér þó að ég var búin að biðja oftar en einu sinni um vísbendingu fyrr í leiknum, en það var eins og leikstjórinn væri ekki að fylgjast með því við fengum engin svör. Ef við hefðum fengið svör þar, þá hefðum við sennilega náð þessu. En nú er ég bara að vera bitur! Herbergið var samt mjög flott, og lítið sem ekkert af hlutum til að afvegaleiða.

20190126_144820
Beðið eftir að komið sé að túrnum okkar í Domus Aurea.

En að því loknu var lítið sem ekkert eftir af ferðinni, svo við héldum upp á hótel að pakka niður, panta bíl og borða.

Flugið heim átti að fara í loftið kl. 7.00. svo við tókum bíl frá hótelinu kl. 4.00. Það er hátt í hálftíma keyrsla á flugvöllinn, en á þessum tíma var mjög lítið að gera, svo við hefðum auðveldlega getað tekið bílinn hálftíma seinna.

Hitastigið var um 5-10 gráður, en á föstudagsseinnipart var voðalega köld gola sem skemmdi töluvert fyrir okkur. Við bjuggumst satt að segja ekki við slíkum kulda, og vorum eiginlega ekki klædd til útivistar við þær aðstæður.

20190126_162825
Fallegt útsýni yfir Hringleikahúsið frá innganginum í Domus Aurea.

Bæði í Vatíkaninu og kirkjum borgarinnar eru reglur um klæðnað, en axlir og hné skulu ekki vera ber, og brjóstaskora er ekki vel séð heldur.

Áður en við fórum sótti ég smáforrit sem heitir Rick Steves Audio Europe, en í því má finna leiðsögn um hina ýmsu staði í Evrópu. Þrátt fyrir að þættirnir taki mið af því að þú sért á staðnum, þá hlustuðum við á nokkra af þessum þáttum bæði í bílnum á leiðinni suður og í vélinni á leiðinni út og höfðum gaman að. Ég ætla klárlega að skoða hvað hann hefur um London og Bretland að segja áður en ég fer til Coventry í júní og London í ágúst.

Nú eru Norwegian hættir með beint flug milli Keflavíkur og Rómar, og ég er svo þakklát að hafa náð að fara þessa ferð. Það er svo innilega þægilegt að geta gripið beint flug. Þótt ferðin hafi verið stutt náðum við að gera alveg helling – skipulagning er svo mikilvæg!

*Ég bið ykkur að afsaka allar myndirnar frá Domus Aurea, en ég held bara að þetta hafi mér þótt koma hvað mest á óvart í ferðinni.

Bucket list, Ferðalög

Róm, borgin eilífa – annar hluti

Hér er fyrsti hlutinn.

Eftir að skoða Sistínsku kapelluna fórum við með fornleifafræðingi undir Péturskirkjuna, en þar er að finna Necropolis (borg hinna dauðu) og menn vilja meina að þar sé Pétur postuli grafinn (og þaðan dregur kirkjan nafn sitt).

20190125_090552
Péturstorgið er nánast tómt um 9 leytið á föstudagsmorgni í janúar.

Scavi, sem er báknið sem heldur utan um fornleifauppgröft á svæðinu, býður upp á skoðunarferðir niður á uppgraftrarsvæðið, en það er mjög erfitt að komast að skilst mér. Það eru hið mesta teknir 12 manns í hvern hóp, og held ég ekki fleiri en 20 hópar á dag. Á háannatíma þá þarf að bóka túrinn með margra mánaða fyrirvara – en við vorum heppin og fengum miða þótt við pöntuðum bara með 2 vikna fyrirvara, en það er einn kostur þess að ferðast utan aðalferðamannatímans.

cq5dam.web.1280.1280
Teikning sem sýnir grafhvelfingarnar og borg hinna dauðu undir Péturskirkjunni. Grafhvelfingar páfanna eru fyrir neðan kirkjuna og fyrir neðan þær kemur Necropolis. Mynd fengin að láni hjá Scavi.va.

Til að komast að uppgraftrarsvæðinu er fyrst gengið inn í sal þar sem er módel af kirkjunni og einskonar lítið safn. Gangurinn þar inn eru u.þ.b. 10 metra þykkur, en vegna burðarþols kirkjunnar eru útveggir hennar gríðarlega þykkir neðst, og verða svo þynnri eftir því sem ofar dregur. Það var samt óraunverulegt að ganga í gegnum vegginn, og virkilega sjá hvað hann er þykkur!

Árið 64 er talið að Pétur postuli hafi verið krossfestur, en hann bað um að vera krossfestur með höfuðið niður, því hann ætti ekki skilið að deyja á sama hátt og frelsarinn. Á þeim tíma var Neró keisari í Róm, og haldnar voru kappreiðar og leikar á þessu svæði sem kallaðist Circus Nero. Þegar líftóran hafði yfirgefið Pétur var honum varpað í dys, stuttu frá torginu, en þar var að finna kirkjugarð.

peter-s-tomb-exclusive-visit-of-the-basilica-and-its-necropolis-in-rome-444816
Mynd úr Necropolis. Fengin að láni hjá mylittleadventure.com

Á þessum tíma skiptist Róm í nokkur hverfi, en aðeins eitt hverfi borgarinnar var á þessum árbakka, hinn hluti Rómar var á hinum bakkanum. Rómverjar vissu að í líkum gátu grafið um sig sýkingar og þau breitt út sjúkdóma, og því ákváðu þeir að grafa þá dauðu á þessum árbakka – utan borgarinnar.

En grafreitir í „den tid“ voru örlítið annað en þeir eru í dag. Þetta var í raun og veru borg hinna dauðu, því það voru byggð lítil hús – eiginleg grafhýsi. Oftast átti fjölskyldan eitt grafhýsi, og safnaði þangað sínum dauðu. Í Róm var skylda hvers borgara að halda uppi minningu forfeðra sinna, því það var ekki fyrr en þeir gleymdust sem þeir raunverulega yfirgáfu heiminn. Þeir grófu þá dauðu með pening, fyrir farinu yfir dauðaána (sbr. Styx), og komu reglulega í heimsóknir og þá með veisluföng.

Þegar Pétur postuli var krossfestur var það enn ólöglegt að vera kristinn í Rómaveldi. Þeir kristnu komu líkinu af honum fyrir í gröf, en svo eftir því sem kirkjugarðurinn þandist út greip um sig ótti að byggt yrði grafhýsi fyrir Rómverja á grafreitnum hans Péturs. Þeir tóku sig til, keyptu reitinn og byggðu á honum grafhýsi eins og um Rómverja væri að ræða, og tókst þannig að tryggja að gröfin hans væri óhreyfð.

20190125_074113
Hvolfþak Péturskirkjunnar.

Á fjórðu öld lögleiddi Konstantín kristni í Róm, og lét reisa það sem er kallað í dag „Old St. Peter’s“ eða Péturskirkjuna gömlu. Hún var byggð á þessum grafreit, og altarið var haft beint ofan á gröf Péturs. Á sextándu öld var Péturskirkjan sem stendur í dag byggð á rústum fyrri kirkjunnar. Péturskirkjan myndar kross, og í samskeytum krossins er risavaxið hvolfþak. Miðja krossins, og þar með hvolfþakið, er staðsett beint fyrir ofan gröf Péturs.

Að sjálfsögðu er aldrei hægt að vera fullviss um að þetta séu í raun réttri bein Péturs, en þessi saga hefur geymst í munnmælum í mörg hundruð ár, og það er talið að hún standist. Til að renna rökum undir þessa munnmælasögu, þá hafa fundist skriflegar heimildir sem stemma við hana og einnig hafa beinin verið rannsökuð. Rannsókn leiddi í ljós að aldur beinanna stemmir við tímann sem liðinn er frá láti Péturs, beinin eru af fullorðnum manni (á sjötugsaldri, sem var mjög hár aldur á þeim tíma) og mjög virkum manni (Pétur var fiskimaður áður en hann varð postuli).

20190125_105926

Vissulega eru fornleifafræðingar á báðum áttum með þetta, og fólkið sem starfar við þetta gera sér alveg grein fyrir að það er ómögulegt að færa sönnur á þetta endanlega. Þetta er líka spurning um trú – en þeir sem í raun og sann eru kristinnar trúar, þeir trúa að þetta séu bein postulans. Enda er þetta talinn einn af helgustu stöðum kristinnar trúar.

Í biblíunni er sagt að Jesú hafi sagt við Pétur að hann væri kletturinn sem kirkjan myndi grundvallast á. Það má segja að það hafi staðist, bæði í eiginlegri og óeiginlegri merkingu!

20190125_105011
Baldacchino Berninis, maður áttar sig engan veginn á stærðinni, en fólkið er ágætt til viðmiðunar.

En eins og ég sagði, þá er búið að grafa töluvert þarna undir kirkjunni, en þeir hafa að mestu grafið það sem er öruggt að grafa sökum burðarþols kirkjunnar. Beint fyrir ofan gröf Péturs er páfaaltari, en það er altari þar sem aðeins páfinn má halda guðsþjónustu. Yfir altarinu er svo „Baldacchino“ Berninis, en það er tæplega 30 metra hár tjaldhiminn, sem vegur marga tugi tonna. Hann er búinn til úr hreinu bronsi, sem fékkst úr þakinu á Pantheon.

20190125_105237
Stærð kirkjunnar er alls ekkert gríðarleg, fyrr en þú sérð fólkið sem gengur um gólfið.

Venjulega endar skoðunarferðin í „The Vatican Grottoes“ sem er grafhvelfing páfanna. Hins vegar voru einhverjar framkvæmdir í gangi þar þegar við vorum á staðnum og því vorum við leidd beint upp í kirkjuna.

ufficio-scavi-map-vatican
Hér má sjá hvar maður finnur skrifstofu Scavi. Mynd fengin að láni hjá yourtravelspark.com

 

Ef þið hafið áhuga á að fara í þessa skoðunarferð, þá þarf að sækja um miða með töluverðum fyrirvara (margra mánaða á háannatíma) og þeir úthluta þér degi og tíma. Umsóknir skulu berast með tölvupósti á scavi [hjá] fsp.va, og innihalda full nöfn allra sem óska eftir að fá að koma, hvaða tungumál viðkomandi talar (eða geta skilið) upp á að hægt sé að setja þig hóp með réttum leiðsögumanni, hvaða dagar koma til greina og netfang. Þú færð tölvupóst frá þeim þar sem kemur fram hvenær það er í boði fyrir þig að koma (ef það er laust), og þú þarft að staðfesta það. Þá færðu upplýsingar til að greiða, en það kostar 13 evrur fyrir manninn (að mínu áliti er það gjöf en ekki gjald!).

20190125_111300
Pieta. Michelangelo var 23 ára þegar hann gerði styttuna.

Péturskirkjan er risavaxin. Nei, sko – hún er risavaxin! Tjaldhimininn er 30 metra hár, en þú sérð það samt ekki, þér finnst hann ekkert svo hár – það eru líka tæpir 137m upp í topp á hvolfþakinu! Í Péturskirkjunni er líka að finna Pieta, frægustu höggmynd Michelangelos. Þar má sjá Maríu Mey sitja og syrgja með líkama Jesú eftir krossfestinguna.

20190125_112502
Péturskirkjan frá Péturstorginu.

Vatíkanið er 0,44 ferkílómetrar og það eru 836 einstaklingar sem eru með ríkisborgararétt þar. Það eru bara prestar, kardinálar og páfar sem eru með ríkisborgararétt, allir aðrir sem vinna þar eru ítalskir ríkisborgarar. Í Vatíkaninu er páfahöll, þar sem páfarnir hafa almennt búið. Núverandi páfi neitaði að flytja inn í páfahöllina, honum fannst íburðurinn þar of mikill.

domitillacat
Kirkja St. Domitillu. Mynd fengin að láni hjá phys.org.

Eftir skoðunarferðirnar tvær fengum við okkur að borða, og fórum upp á hótel. Þangað vorum við svo sótt í næstu skoðunarferð. Sú skoðunarferð var í Catacombur st. Domitillu og tvær basilíkur. Catacombur eru neðanjarðarkirkjugarðar sem má finna á ýmsum stöðum í evrópu. Domitilla nokkur gaf kristna söfnuðinum landspildu þar sem kristnir gátu grafið sína látnu neðanjarðar. Kirkjugarðurinn er á fjórum hæðum, en búið er að grafa upp 12 kílómetra af göngum (talið að göngin séu alls um 17 kílómetrar) en þrátt fyrir stærðina er hann ekki sá stærsti í Róm – en hann er, að mér skilst, með einn af þeim best varðveittu.

catacomb-sdomitilla-tunnel
Mynd úr göngum neðanjarðarkirkjugarðsins. Mynd fengin að láni hjá Reidsitaly.com

Grafin voru hólf inn í veggina, þar sem líkin voru lögð, en síðan var gröfinni lokað og hjá betra fólki gjarnan settir marmaraplattar til minningar, eða málverk. Það voru allt að 4-5 hólf á hverjum stað, byrjað í gólfi og upp í loft. Það er búið að opna flestar grafirnar, en margar eru þó enn lokaðar. Gengið er niður í Catacomburnar í gegnum kirkju, eða kapellu, sem er í dag að mestu leyti neðanjarðar.

20190125_155329
St. Johns in Laterano

Eftir heimsóknina neðanjarðar fórum við í Basilíku St. Giovanni in Laterano, sem er ein af fjórum erkibasilíkum í Róm (eða þrem, og einni í Vatíkaninu). Erkibasilíka þýðir að páfinn einn má messa frá aðalaltarinu, og að á þeim eru helgar dyr – það eru dyr sem eru múraðar lokaðar í 24 ár, en svo opnar í 1 ár. Kaþólikkar streyma þá að til að öðlast fyrirgefningu synda sinna.

Basilíkan er fyrsta kristna kirkjan sem var byggð í Róm, en hún var upphaflega byggð á fjórðu öld. Sú sem nú stendur var þó byggð á sautjándu öld, og hönnuð af Borromini. Það má sjá í kirkjunni töluverða endurvinnslu, en aðalhurðirnar eru úr dómhúsinu á Imperial Forum torginu og eru einar af fáum fornhurðum sem eru enn í notkun í borginni í dag. Þær eru tvöþúsund ára gamlar, úr bronsi, hátt í 8 metra háar, en það þarf bara tvo menn til að opna þær, því lamirnar eru svo vel gerðar.

20190125_160546
Meistaraleg endurnýting á marmara

Í marmaragólfi kirkjunnar er mikið mynstur úr hringjum, en þar er verið að endurnýta súlur úr gömlum byggingum sem búið er að sneiða niður eins og pylsur. Það er búið að nýta marmarann í gullfalleg mósaíklistaverk.

20190125_171856
Santa Maria Maggiore.

Seinni basilíkan sem við heimsóttum var líka erkibasilíka, Santa Maria Maggiore. Sagan segir að María mey hafi birst páfanum í draumi og sagt honum að reisa sér kirkju, hún myndi sýna honum hvar. Þá sömu nótt, í ágúst, á að hafa snjóað á þessari hæð, og páfinn fyrirskipaði byggingu kirkjunnar. Líklegri skýring er þó talin vera öskufall, en ekki er vitað um nein eldgos á þeim tíma sem geta rennt stoðum undir þá skýringu.

Þá var föstudeginum, fyrri deginum í Róm, loksins lokið. Við skruppum inn í eina verslun þarna við Santa Maria Maggiore til að kaupa smá glaðning handa dætrum okkar, og drifum okkur svo á veitingastað til að seðja sárasta hungrið. Að því loknu dröttuðumst við upp á hótel þar sem við steinsofnuðum – rétt upp úr 20.00! Góð byrjun á fimmtugsaldri bóndans!

20190125_171036

Bucket list, Ferðalög, Lífið

Róm, borgin eilífa – fyrsti hluti

Capture

Maðurinn minn átti stórafmæli á dögunum, þegar kallinn komst á fimmtugsaldurinn. Honum stóð til boða að halda stórt partý eða stinga af og fela sig. Hann valdi að sjálfsögðu síðari kostinn! Og Lína hans bókaði handa honum helgarferð til Rómar, en þangað hefur hann langað að koma alveg síðan ég kynntist honum.

20190124_154459
Stórkostlegt útsýni yfir Alpana.

Norwegian var með alveg djóktilboð á pakkaferðum til Rómar, en janúar er að sjálfsögðu algjör lágannatími á þessum slóðum. Við fengum flug, töskur og 3* hótel með morgunmat á í kringum 80.000 kr. fyrir okkur bæði – samtals. Eini gallinn á gjöf njarðar var sá að flugtímarnir voru þannig að í rauninni höfðum við bara rúma tvo daga – en það eru kostir við allt, við þurftum nefnilega ekki að vakna fyrir allar aldir á ferðadegi, og því vorum við bara flott stemmd þann seinnipart.

20190126_091044

En að fara til Borgarinnar eilífu þýðir að það er nóg að skoða, þótt maður væri þar í margar vikur. Þannig þessir tveir dagar voru vel rúmlega troðfullir af dagskrá! Ég hafði mestar áhyggjur af því að fólk héldi að maðurinn minn hefði farið í felur yfir fimmtugsafmælið en ekki fertugsafmælið því hann yrði svo þreyttur þegar hann kæmi heim! Við fórum út með bókað í tvö flóttaherbergi og fimm skoðunarferðir…

Hótelið sem við bókuðum heitir Hotel XX Settembre (Venti Settembre), og er mjög nálægt Termini lestarstöðinni (aðallestarstöðinni). Hótelið er mjög lítið, aðeins einhver 20 herbergi. Það sést nú töluvert á innanstokksmunum, en allt var mjög hreint og fínt. Þeir bjuggu svo fínt að hafa lyftu, en hún tók í mesta lagi 2 manneskjur, og ferðataskan komst eiginlega ekki með! Morgunmaturinn var evrópskur; þ.e.a.s. brauð og jógúrt og þess lags, og þjónustan í lobbýinu var alveg fyrsta flokks! Ég hafði samband við þau fyrirfram til að láta vita af pökkum á leiðinni frá Amazon, og hvort þau gætu ekki sett kaldan bjór á herbergið fyrir afmæliskallinn minn – það var nú minna en ekkert mál, og þau bókuðu fyrir okkur á veitingastað og voru einstaklega hjálpsöm og liðleg.

20190125_074911
í páfagarði.

Við munum það bara næst að þriggja stjörnu hótel í Róm er ekkert líkt t.d. þriggja stjörnu hóteli í USA. En við getum samt ekki kvartað yfir hótelinu á nokkurn hátt, þau m.a. opnuðu morgunmatinn fyrr en venjulega fyrir okkur á föstudagsmorguninn, þar sem við þurftum að vera mætt í Vatíkanið kl. 7 – en morgunmaturinn var venjulega frá 7 til 10.

20190126_130544

Veitingastaðurinn, Il Cuore di Napoli, sem var nánast við hótelið var dásamlegur ekta ítalskur staður, með pitsur, pasta, sjávarrétti og nefndu það. Þau tóku á móti okkur með freyðivínsstaupi, og pitsurnar þeirra voru alveg dásamlegar! Staðurinn var alveg einstaklega lítill, en í salnum voru 8 borð, og við hvert þeirra geta í mesta lagi fjórir setið.

20190124_204304
Kvöldverður á Il Cuore di Napoli.

Eftir matinn áttum við bókað í flóttaherbergi hjá Locked Roma, en þetta var í fyrsta skipti sem við fórum í flóttaherbergi sem var 90 mínútur. Við leystum það með glæsibrag og áttum 15 mínútur eftir. Það hinsvegar hægði aðeins á okkur að það var gert ráð fyrir að maður vissi hvað verk Da Vincis heita, en þrátt fyrir að við hefðum átt að vita það mundum við það ekki – það er hins vegar almenn þekking á Ítalíu.

20190124_224825

Við ákváðum að ganga heim frá flóttaherberginu, því þetta var nánast eina stundin sem ekki var skipulögð – og á leiðinni heim gætum við séð Castel Sant’Angelo. Hins vegar áttum við ekki von á að nánast detta um Piazza Navona og Largo di Torre Argentina.

20190124_231223
Séð aftan á Péturskirkjuna frá Castel Sant’Angelo.
20190124_231336
Tíber-áin að kvöldi til.

Áður en við fórum út horfðum við að sjálfsögðu á Angels and Demons myndina sem byggir á sögu Dan Brown, en lokaatriðið í þeirri mynd gerist að mestu í Castel Sant’Angelo. Hins vegar höfðum við engan tíma til að skoða bygginguna, langaði bara aðeins að sjá hana. Í beinni línu frá kastalanum má svo sjá bakhliðina á Péturskirkjunni. Keisarinn Hadrían lét byggja Castel Sant’Angelo á annarri öld eftir krist, og ætlaði kastalann sem grafhýsi sitt og fjölskyldu sinnar. Hadrían og fjölskyldu hans var komið fyrir þar, auk líkamsleifa einhverra fleiri keisara. Á fimmtu öld var byggingin notuð sem virki, og á fimmtándu öld var kastalinn tengdur Péturskirkjunni með göngum, en sagan segir að þar sé um að ræða flóttaleið fyrir páfann.

20190124_233821
Gosbrunnur stórfljótanna fjögurra.

Á Piazza Navona skoðuðum við gosbrunn Berninis, Fontana de Quattro Fiumi (gosbrunnur stórfljótanna fjögurra), sem táknar heimsálfurnar fjórar sem heyrðu undir páfadóm.

20190124_235220
Largo di Torre Argentina.

Largo di Torre Argentina er torgið þar sem talið er að Júlíus Sesar hafi verið myrtur. Þetta eru afgirtar fornleifar í miðri borg, sem samanstanda af rústum fjögurra hofa. Torgið er núna griðastaður fyrir heimilislausa ketti, en það er talið að um 100 kettir haldi til þar. Í myrkrinu tókst okkur ekki að sjá einn einasta en þeir eru víst snillingar í að fela sig og koma sér fyrir á furðulegum stöðum þessar elskur.

20190125_072525

Við drifum okkur á fætur kl. 6.00 á föstudagsmorguninn, því við áttum pantað í skoðunarferð um Sistínsku kapelluna fyrir opnun. Við fórum með Vasco, portúgölskum leiðsögumanni, í gegnum Vatíkönsku söfnin þar sem hann benti okkur á það merkilegasta að sjá. Næst þegar ég fer til Rómar, og ég ætla aftur, þá langar mig að fara í mun lengri og stærri skoðunarferð um söfnin, því þau geyma engar smá gersemar. Því miður sáum við ekki Aþenuskólann hans Rafaels, en það er bara eitt af því fjölmarga sem okkur tókst ekki að sjá.

Það má ekki tala í Sistínsku kapellunni (né taka myndir), svo Vasco fór fyrirfram yfir það með okkur hverju við ættum að taka eftir, og hvað við værum að fara að sjá. Kapellan sjálf er býsna stórkostleg, maður á bara erfitt með að trúa sínum eigin augum.

(Hér verð ég að gera eina athugasemd, að gefnu tilefni: það er ekkert x í Sistínsku kapellunni)

20190126_090757

Loftið í Sistínsku kapellunni er yfir 500 fm, og er í 20,7 m. hæð frá gólfi. Michelangelo hafði ekki áhuga á að taka verkið að sér, þar sem hann taldi sig ekki vera málara, hann hafði bara áhuga á marmara og höggmyndum, og taldi sig eingöngu vera myndhöggvara og arkitekt. Hann var nánast neyddur til að taka verkið að sér, en hann málaði allt loftið einn – engir aðstoðarmenn að mála eftir hans forskrift.

20190125_082552
Hluti af einu af fjölmörgum veggteppum á Vatíkönsku söfnunum eftir forskrift Rafaels. Þetta er ekki málverk, heldur vefnaður. Hann hannaði teppin, en svo voru þau gerð í Belgíu, þar sem bestu vefarar Evrópu voru. Rafael lést þó áður en framleiðslunni lauk, og sá þau því aldrei. Þetta teppi er t.d. svo listilega gert að það er eins og augu Jesú fylgi þér þegar þú gengur fram hjá.

Sumir halda því fram að Michelangelo hafi legið á bakinu og málað, en það er ekki rétt. Hefði hann legið hefði hann ekki getað fært sig til, nema með ærinni fyrirhöfn, til að sjá verkið frá ýmsum sjónarhornum. Vegna lofthæðarinnar í kapellunni má segja að hann hafi á hverjum degi lagt sig í lífshættu, þar sem hann stóð og hallaði sér aftur á bak til að mála. Þegar hann hafði lokið við loftið fór hann aftur heim til Flórens. Hann var innan við fertugt en var ónýtur maður eftir fjögur ár af löngum vinnudögum í slæmum stellingum.

20190125_082835
Kortasalurinn í Vatíkaninu. Sjáið loftið!

En hann var ekki sloppinn enn, því þegar hann varð sextugur var hann fenginn aftur í kapelluna, nú til að mála altaristöfluna. Verk hans, the Last Judgment, þekur megnið af annarri skammhlið kapellunnar, og er um 160 fermetrar (það er jafn stórt og 5 herbergja íbúðin mín með bílskúr og allt). Það var maður sem vann í Vatíkaninu sem kom á hverjum morgni að sjá hvernig verkinu vegnaði, og á hverjum degi gagnrýndi hann verkið á allan mögulegan máta. Michelangelo hefndi sín snilldarlega, en hann notaði andlitið á honum á eina af hræðilegustu skepnunum í þeim hluta verksins sem táknar helvíti.

Myndaniðurstaða fyrir the last judgment
The Last Judgment. Mynd fengin að láni hjá Michelangelo.org.

Öll málverk Michelangelos í Sistínsku kapellunni eru freskur – freskur eru gerðar þannig að veggurinn er gifsaður, og svo er verkið málað í blautt gifsið og þá festist liturinn þegar gifsið þornar. Hins vegar, þá hefur listamaðurinn ekki langan tíma til að athafna sig, og ef hann þarf að leiðrétta eitthvað eftir á þarf að skafa klæðninguna af veggnum og byrja upp á nýtt. Obb-obb-obb.

Myndaniðurstaða fyrir the sistine chapel ceiling
Loftið í Sistínsku kapellunni. Mynd fengin að láni hjá twistedsifter.com
Myndaniðurstaða fyrir the creation of adam
Þekktasti hluti kapelluloftsins; Sköpun Adams (The Creation of Adam). Mynd fengin að láni hjá Wikipedia.org.

Jæja, meira síðar.