Lífið, Skriftir

Lína og stöðumælaverðirnir – gamansaga frá 2015

Einn daginn, sem oft áður, var ég á leið heim úr vinnu. Ég kom að bílnum mínum þar sem hann stóð á fastleigustæði í miðbæ Akureyrar. Hlamma mér inn, legg töskuna frá mér í farþegasætið. Þegar ég lít upp er það fyrsta sem ég sé stöðumælasekt! Ég lít í hornið á rúðunni, og jú, þar liggur fastleigukortið sem heimilar mér að leggja í stæðið þar sem bíllinn stendur. Upphófust nú í huga mér allar hinar óforskömmuðustu formælingar sem ég gat upphugsað – ég tek það fram að ég er almennt mjög skapgóð og umburðarlynd, en ég hafði fyrr um daginn hlustað á ræðu um það hve mikil fornaldartröll og erkibjálfar stöðumælaverðir geta verið. Þarna – beint fyrir framan mig – var svo bara sönnun þess efnis! Fastleigukortið var í glugganum, ég vissi að það var ekki útrunnið og samt – SAMT – höfðu þeir sektað mig!

Ég stökk útur bílnum, alveg tilbúin í fæt. Ég ætlaði sko með þetta beint inn á bæjarskrifstofur að rífa kjaft – það gengi sko ekki að sekta fólk sem legði lögum samkvæmt í stæði sem það hafði heimild til! Reif upp símann, tók af þessu mynd, til að reka framan í grey óheppna bæjarstarfsmanninn sem yrði fyrir barðinu á mér. Myndin tókst bara með ágætum, bæði sást í stöðumælasektina og fastleigukortið.

Ég þreif í plastið sem sektirnar koma í, og stikaði ákveðnum, þungum skrefum að bílstjórasætinu. Það var samt eitthvað sem gekk ekki upp, ég fann það strax. Settist inn í bílinn alveg eins og sannkallað skass á svipinn (trúi ég, í það minnsta) og leit á það sem ég hélt á.

Í plastinu í höndum mér var engin stöðumælasekt, en á plastinu sjálfu stóð: „Mundu að fastleigukortið þitt rennur út í lok vikunnar.“

Ég hreinlega bráðnaði, skammaðist mín, fann hlýjan yl í maganum vegna vinsamlegheita náungans. Ó, hvað hann var indæll, að hafa gefið sér tíma til að skrifa mér svona orðsendingu – og þannig koma í veg fyrir að hann gæti sektað mig í komandi viku.

Náunginn er oft indælli en hann virðist og ekki er allt sem sýnist í fyrstu!

Bucket list, Ferðalög

Róm, borgin eilífa – annar hluti

Hér er fyrsti hlutinn.

Eftir að skoða Sistínsku kapelluna fórum við með fornleifafræðingi undir Péturskirkjuna, en þar er að finna Necropolis (borg hinna dauðu) og menn vilja meina að þar sé Pétur postuli grafinn (og þaðan dregur kirkjan nafn sitt).

20190125_090552
Péturstorgið er nánast tómt um 9 leytið á föstudagsmorgni í janúar.

Scavi, sem er báknið sem heldur utan um fornleifauppgröft á svæðinu, býður upp á skoðunarferðir niður á uppgraftrarsvæðið, en það er mjög erfitt að komast að skilst mér. Það eru hið mesta teknir 12 manns í hvern hóp, og held ég ekki fleiri en 20 hópar á dag. Á háannatíma þá þarf að bóka túrinn með margra mánaða fyrirvara – en við vorum heppin og fengum miða þótt við pöntuðum bara með 2 vikna fyrirvara, en það er einn kostur þess að ferðast utan aðalferðamannatímans.

cq5dam.web.1280.1280
Teikning sem sýnir grafhvelfingarnar og borg hinna dauðu undir Péturskirkjunni. Grafhvelfingar páfanna eru fyrir neðan kirkjuna og fyrir neðan þær kemur Necropolis. Mynd fengin að láni hjá Scavi.va.

Til að komast að uppgraftrarsvæðinu er fyrst gengið inn í sal þar sem er módel af kirkjunni og einskonar lítið safn. Gangurinn þar inn eru u.þ.b. 10 metra þykkur, en vegna burðarþols kirkjunnar eru útveggir hennar gríðarlega þykkir neðst, og verða svo þynnri eftir því sem ofar dregur. Það var samt óraunverulegt að ganga í gegnum vegginn, og virkilega sjá hvað hann er þykkur!

Árið 64 er talið að Pétur postuli hafi verið krossfestur, en hann bað um að vera krossfestur með höfuðið niður, því hann ætti ekki skilið að deyja á sama hátt og frelsarinn. Á þeim tíma var Neró keisari í Róm, og haldnar voru kappreiðar og leikar á þessu svæði sem kallaðist Circus Nero. Þegar líftóran hafði yfirgefið Pétur var honum varpað í dys, stuttu frá torginu, en þar var að finna kirkjugarð.

peter-s-tomb-exclusive-visit-of-the-basilica-and-its-necropolis-in-rome-444816
Mynd úr Necropolis. Fengin að láni hjá mylittleadventure.com

Á þessum tíma skiptist Róm í nokkur hverfi, en aðeins eitt hverfi borgarinnar var á þessum árbakka, hinn hluti Rómar var á hinum bakkanum. Rómverjar vissu að í líkum gátu grafið um sig sýkingar og þau breitt út sjúkdóma, og því ákváðu þeir að grafa þá dauðu á þessum árbakka – utan borgarinnar.

En grafreitir í „den tid“ voru örlítið annað en þeir eru í dag. Þetta var í raun og veru borg hinna dauðu, því það voru byggð lítil hús – eiginleg grafhýsi. Oftast átti fjölskyldan eitt grafhýsi, og safnaði þangað sínum dauðu. Í Róm var skylda hvers borgara að halda uppi minningu forfeðra sinna, því það var ekki fyrr en þeir gleymdust sem þeir raunverulega yfirgáfu heiminn. Þeir grófu þá dauðu með pening, fyrir farinu yfir dauðaána (sbr. Styx), og komu reglulega í heimsóknir og þá með veisluföng.

Þegar Pétur postuli var krossfestur var það enn ólöglegt að vera kristinn í Rómaveldi. Þeir kristnu komu líkinu af honum fyrir í gröf, en svo eftir því sem kirkjugarðurinn þandist út greip um sig ótti að byggt yrði grafhýsi fyrir Rómverja á grafreitnum hans Péturs. Þeir tóku sig til, keyptu reitinn og byggðu á honum grafhýsi eins og um Rómverja væri að ræða, og tókst þannig að tryggja að gröfin hans væri óhreyfð.

20190125_074113
Hvolfþak Péturskirkjunnar.

Á fjórðu öld lögleiddi Konstantín kristni í Róm, og lét reisa það sem er kallað í dag „Old St. Peter’s“ eða Péturskirkjuna gömlu. Hún var byggð á þessum grafreit, og altarið var haft beint ofan á gröf Péturs. Á sextándu öld var Péturskirkjan sem stendur í dag byggð á rústum fyrri kirkjunnar. Péturskirkjan myndar kross, og í samskeytum krossins er risavaxið hvolfþak. Miðja krossins, og þar með hvolfþakið, er staðsett beint fyrir ofan gröf Péturs.

Að sjálfsögðu er aldrei hægt að vera fullviss um að þetta séu í raun réttri bein Péturs, en þessi saga hefur geymst í munnmælum í mörg hundruð ár, og það er talið að hún standist. Til að renna rökum undir þessa munnmælasögu, þá hafa fundist skriflegar heimildir sem stemma við hana og einnig hafa beinin verið rannsökuð. Rannsókn leiddi í ljós að aldur beinanna stemmir við tímann sem liðinn er frá láti Péturs, beinin eru af fullorðnum manni (á sjötugsaldri, sem var mjög hár aldur á þeim tíma) og mjög virkum manni (Pétur var fiskimaður áður en hann varð postuli).

20190125_105926

Vissulega eru fornleifafræðingar á báðum áttum með þetta, og fólkið sem starfar við þetta gera sér alveg grein fyrir að það er ómögulegt að færa sönnur á þetta endanlega. Þetta er líka spurning um trú – en þeir sem í raun og sann eru kristinnar trúar, þeir trúa að þetta séu bein postulans. Enda er þetta talinn einn af helgustu stöðum kristinnar trúar.

Í biblíunni er sagt að Jesú hafi sagt við Pétur að hann væri kletturinn sem kirkjan myndi grundvallast á. Það má segja að það hafi staðist, bæði í eiginlegri og óeiginlegri merkingu!

20190125_105011
Baldacchino Berninis, maður áttar sig engan veginn á stærðinni, en fólkið er ágætt til viðmiðunar.

En eins og ég sagði, þá er búið að grafa töluvert þarna undir kirkjunni, en þeir hafa að mestu grafið það sem er öruggt að grafa sökum burðarþols kirkjunnar. Beint fyrir ofan gröf Péturs er páfaaltari, en það er altari þar sem aðeins páfinn má halda guðsþjónustu. Yfir altarinu er svo „Baldacchino“ Berninis, en það er tæplega 30 metra hár tjaldhiminn, sem vegur marga tugi tonna. Hann er búinn til úr hreinu bronsi, sem fékkst úr þakinu á Pantheon.

20190125_105237
Stærð kirkjunnar er alls ekkert gríðarleg, fyrr en þú sérð fólkið sem gengur um gólfið.

Venjulega endar skoðunarferðin í „The Vatican Grottoes“ sem er grafhvelfing páfanna. Hins vegar voru einhverjar framkvæmdir í gangi þar þegar við vorum á staðnum og því vorum við leidd beint upp í kirkjuna.

ufficio-scavi-map-vatican
Hér má sjá hvar maður finnur skrifstofu Scavi. Mynd fengin að láni hjá yourtravelspark.com

 

Ef þið hafið áhuga á að fara í þessa skoðunarferð, þá þarf að sækja um miða með töluverðum fyrirvara (margra mánaða á háannatíma) og þeir úthluta þér degi og tíma. Umsóknir skulu berast með tölvupósti á scavi [hjá] fsp.va, og innihalda full nöfn allra sem óska eftir að fá að koma, hvaða tungumál viðkomandi talar (eða geta skilið) upp á að hægt sé að setja þig hóp með réttum leiðsögumanni, hvaða dagar koma til greina og netfang. Þú færð tölvupóst frá þeim þar sem kemur fram hvenær það er í boði fyrir þig að koma (ef það er laust), og þú þarft að staðfesta það. Þá færðu upplýsingar til að greiða, en það kostar 13 evrur fyrir manninn (að mínu áliti er það gjöf en ekki gjald!).

20190125_111300
Pieta. Michelangelo var 23 ára þegar hann gerði styttuna.

Péturskirkjan er risavaxin. Nei, sko – hún er risavaxin! Tjaldhimininn er 30 metra hár, en þú sérð það samt ekki, þér finnst hann ekkert svo hár – það eru líka tæpir 137m upp í topp á hvolfþakinu! Í Péturskirkjunni er líka að finna Pieta, frægustu höggmynd Michelangelos. Þar má sjá Maríu Mey sitja og syrgja með líkama Jesú eftir krossfestinguna.

20190125_112502
Péturskirkjan frá Péturstorginu.

Vatíkanið er 0,44 ferkílómetrar og það eru 836 einstaklingar sem eru með ríkisborgararétt þar. Það eru bara prestar, kardinálar og páfar sem eru með ríkisborgararétt, allir aðrir sem vinna þar eru ítalskir ríkisborgarar. Í Vatíkaninu er páfahöll, þar sem páfarnir hafa almennt búið. Núverandi páfi neitaði að flytja inn í páfahöllina, honum fannst íburðurinn þar of mikill.

domitillacat
Kirkja St. Domitillu. Mynd fengin að láni hjá phys.org.

Eftir skoðunarferðirnar tvær fengum við okkur að borða, og fórum upp á hótel. Þangað vorum við svo sótt í næstu skoðunarferð. Sú skoðunarferð var í Catacombur st. Domitillu og tvær basilíkur. Catacombur eru neðanjarðarkirkjugarðar sem má finna á ýmsum stöðum í evrópu. Domitilla nokkur gaf kristna söfnuðinum landspildu þar sem kristnir gátu grafið sína látnu neðanjarðar. Kirkjugarðurinn er á fjórum hæðum, en búið er að grafa upp 12 kílómetra af göngum (talið að göngin séu alls um 17 kílómetrar) en þrátt fyrir stærðina er hann ekki sá stærsti í Róm – en hann er, að mér skilst, með einn af þeim best varðveittu.

catacomb-sdomitilla-tunnel
Mynd úr göngum neðanjarðarkirkjugarðsins. Mynd fengin að láni hjá Reidsitaly.com

Grafin voru hólf inn í veggina, þar sem líkin voru lögð, en síðan var gröfinni lokað og hjá betra fólki gjarnan settir marmaraplattar til minningar, eða málverk. Það voru allt að 4-5 hólf á hverjum stað, byrjað í gólfi og upp í loft. Það er búið að opna flestar grafirnar, en margar eru þó enn lokaðar. Gengið er niður í Catacomburnar í gegnum kirkju, eða kapellu, sem er í dag að mestu leyti neðanjarðar.

20190125_155329
St. Johns in Laterano

Eftir heimsóknina neðanjarðar fórum við í Basilíku St. Giovanni in Laterano, sem er ein af fjórum erkibasilíkum í Róm (eða þrem, og einni í Vatíkaninu). Erkibasilíka þýðir að páfinn einn má messa frá aðalaltarinu, og að á þeim eru helgar dyr – það eru dyr sem eru múraðar lokaðar í 24 ár, en svo opnar í 1 ár. Kaþólikkar streyma þá að til að öðlast fyrirgefningu synda sinna.

Basilíkan er fyrsta kristna kirkjan sem var byggð í Róm, en hún var upphaflega byggð á fjórðu öld. Sú sem nú stendur var þó byggð á sautjándu öld, og hönnuð af Borromini. Það má sjá í kirkjunni töluverða endurvinnslu, en aðalhurðirnar eru úr dómhúsinu á Imperial Forum torginu og eru einar af fáum fornhurðum sem eru enn í notkun í borginni í dag. Þær eru tvöþúsund ára gamlar, úr bronsi, hátt í 8 metra háar, en það þarf bara tvo menn til að opna þær, því lamirnar eru svo vel gerðar.

20190125_160546
Meistaraleg endurnýting á marmara

Í marmaragólfi kirkjunnar er mikið mynstur úr hringjum, en þar er verið að endurnýta súlur úr gömlum byggingum sem búið er að sneiða niður eins og pylsur. Það er búið að nýta marmarann í gullfalleg mósaíklistaverk.

20190125_171856
Santa Maria Maggiore.

Seinni basilíkan sem við heimsóttum var líka erkibasilíka, Santa Maria Maggiore. Sagan segir að María mey hafi birst páfanum í draumi og sagt honum að reisa sér kirkju, hún myndi sýna honum hvar. Þá sömu nótt, í ágúst, á að hafa snjóað á þessari hæð, og páfinn fyrirskipaði byggingu kirkjunnar. Líklegri skýring er þó talin vera öskufall, en ekki er vitað um nein eldgos á þeim tíma sem geta rennt stoðum undir þá skýringu.

Þá var föstudeginum, fyrri deginum í Róm, loksins lokið. Við skruppum inn í eina verslun þarna við Santa Maria Maggiore til að kaupa smá glaðning handa dætrum okkar, og drifum okkur svo á veitingastað til að seðja sárasta hungrið. Að því loknu dröttuðumst við upp á hótel þar sem við steinsofnuðum – rétt upp úr 20.00! Góð byrjun á fimmtugsaldri bóndans!

20190125_171036

Skriftir

Venjulegur dagur í vinnunni – smásaga

Þetta var bara venjulegur dagur í vinnunni.  Ingólfur tuðaði eins og venjulega, það sem einn lítill maður getur átt af uppsöfnuðu tuði.

En hvað um það, frásögnin átti ekki að snúast um Ingólf.

Þennan venjulega dag var ég bara á leiðinni á kaffistofuna, var komin á andlega endastöð hvað uppgjör mánaðarins snerti. Þurfti bara afsökun til að standa upp, svo ég ákvað að sækja mér kaffi í bollann minn. Á leiðinni til baka í básinn minn stoppaði ég hjá glugganum þar sem ég stoppa oft ef ég þarf að hvíla hugann. Útsýnið yfir götuna og húsin í kring er svo fallegt, sér í lagi að vetri til þegar birtan af snjónum og myrkrið takast á um völdin. Myrkrið, ljósin, snjórinn – róin sem þessi þrenning ber með sér. Ég finn hvernig róin að utan síast inn í órólegan huga minn.

En þar og þá, þar sem ég stóð og drakk í mig friðinn að utan þá sá ég hana. Hún stóð hinum megin við götuna, og starði beint á mig. Ég fann kaldan straum leggja frá hnakkagrófinni og niður eftir hryggnum. Ég stirðnaði upp þar sem ég starði út um gluggann. Ég kom til sjálfrar mín við brothljóð, þegar kaffið úr bollanum mínum skvettist yfir buxnaskálmarnar.  Hún hefur ekki vitjað mín í mörg ár.

„Birgitta, Birgitta“ Ég fann höndina á Maríu liggja á öxlinni á mér. „Hvað gerðist? Það var eins og þú værir að sofna, eða að þú værir bara hreint ekki í líkamanum lengur!“

„Ha? Já, æji, sorrý. Bara svaf illa í nótt og Sonja var eitthvað óróleg“

„Elskan mín, er bakflæðið enn að angra hana?“

Síðast þegar hún vitjaði mín var það einmitt á þessum árstíma líka. Hún virðist halda sig í myrkrinu, og skríða aðeins fram þegar minnst varir.